Przy ogrodowe oczko wodne to mały biotop w którym najważniejszym czynnikiem jest zachowanie równowagi biologicznej. Dzięki zapewnieniu odpowiedniej filtracji, wymianie wody, oraz używaniu odpowiednich preparatów, będziemy mogli cieszyć się pięknem naszego zbiornika i jego mieszkańców oraz kryształową czystością jego wody.
Filtry oczyszczają wodę mechanicznie, biologicznie oraz chemicznie. Co to dla Nas oznacza? Mechaniczne oczyszczanie to wychwytywanie przez media filtrujące części organicznych, takich jak gnijące części roślin, glony, resztki pokarmu, zanieczyszczenia zewnętrzne. Biologicznym oczyszczaniem nazywamy przemianę substancji organicznych, odchodów ryb, resztek pokarmu w procesie ich rozkładu przez bakterie na substancje chemiczne wykorzystywane przez rośliny. Natomiast chemicznym oczyszczaniem nazywamy wspomaganie przemian chemicznych wkładami filtrującymi poprzez wydzielanie przez nie związków chemicznych do filtrowanej wody.
Jeszcze kilka lat temu filtry do naszych zbiorników zmuszeni byliśmy wykonywać sami. Były to tzw. filtry przepływowe, zazwyczaj plastikowe pojemniki napełniane żwirem lub gruboziarnistym piachem z pompą, która przelewała do niego wodę. Było to w pełni ekologiczne lecz niewygodne rozwiązanie jeśli chodzi przygotowanie takiego sprzętu a czyszczenie takiego filtra było bardzo uciążliwe.
W chwili obecnej zauważamy coraz większe zainteresowanie producentów filtrów tą gałęzią produktów. Większość z nich ma doświadczenie na rynku akwarystycznym i stamtąd czerpie swe rozwiązania. Najczęściej spotykanymi są filtry ciśnieniowe, nazywane ze względu na swój kształt kubełkowymi (np. ATMAN serii EF z lampą UV), filtry przepływowe w kształcie skrzyni (np. Tetra Pond Filtr PFC-UV) oraz filtry zanurzeniowe (np. Hagen Laguna PowerFlo). Są to w większości urządzenia umieszczane na zewnątrz zbiornika, woda pompowana jest osobnymi pompami wodnymi zwykle dedykowanymi dla danego urządzenia. Filtry ciśnieniowe takie jak filtry ATMAN, są wyposażone w zintegrowaną lampę UV tzw. sterylizator lub likwidator glonów.
Różnice w budowie wewnętrznej filtrów są zazwyczaj niewielkie. Możemy spotkać w nich kosze na wkłady filtrujące, przy czym im większa pojemność tym może ich być więcej (zwykle2 lub 3) lub piankę poliuretanową o różnej strukturze porowatości. Media filtrujące stosowane w filtrach dzielimy na mechaniczne, biologiczne oraz chemiczne. Wkłady mechaniczne to pianki poliuretanowe, wychwytujące wszelkie zanieczyszczenia organiczne. Gąbki te po okresie 2-3 tygodni zaczynają spełniać rolę wkładu biologicznego na których rozwijać się będą bakterie nitryfikujące. Wkłady biologiczne to wszelkiego rodzaju krążki lub kulki, ceramiczne bądź plastikowe, im bardziej porowate tym więcej bakterii rozwinie się na ich powierzchni. Wkłady chemiczne są to substancje pochodzenia naturalnego, wydzielające związki chemiczne pomagające utrzymać odpowiednie pH wody, twardość, kwasowość lub oczyszczające wodę z resztek preparatów do wody lub środków leczniczych.
Jaki dobrać filtr do naszego oczka wodnego?
Zanim zabierzemy się do wyboru filtra musimy znać pojemność naszego zbiornika. Najprościej jest zmierzyć jego długość, szerokość oraz określić bądź zmierzyć głębokość i obliczyć go wg wzoru: dł. x szer. x gł. np. 1,2m dł. x 2,6m szer. x 0,75m gł. = 2,34 m3 czyli 2340l wody (1m3 to 1000l).
Przy doborze filtra w pierwszej kolejności musimy zwrócić uwagę na wielkość, czyli jego pojemność. Zalecanym jest przyjąć, iż pojemność filtra to 0,5% do 2% pojemności oczka przy czym im mniejsze oczko tym przyjmujemy większy procent, np. filtr o pojemności 20l stosujemy do zbiornika o pojemności od 1000 do 4000l. Warto jest zostawić jednak nieznaczny „zapas”, czyli dobrać większy filtr.
Jeśli nie jesteśmy inżynierami, przy jego zakupie musimy zwrócić uwagę na sposób czyszczenia i konserwacji. Przy filtrach kubełkowych mamy zwykle możliwość odwrócenia biegu wody i wypłukania go bez konieczności pracochłonnego rozmontowywania urządzenia. Poprzez dołączenie krótkiego odcinka węża do odpowiedniej końcówki wylotowej na głowicy filtra i przekręcenie zaworu w pozycję płukania oczyścimy cały filtr i jego wkłady. Filtry przepływowe musimy rozebrać, wyjąć i przepłukać kosze z wkładami filtrującymi, oczyścić pojemnik i z powrotem je zmontować. Najwięcej kłopotu sprawią nam filtry zanurzeniowe, które najpierw musimy „wyłowić” i rozmontować jak filtry przepływowe.
Przy zakupie filtra warto zwrócić uwagę na to, aby zaopatrzony był w sterylizator czyli lampę UV. Promieniowanie UV-C zabija wszelkie formy życia przepływające przez jej szklany tubus. Wszystkie glony, wirusy, bakterie, pleśnie oraz ich zarodniki po prostu obumierają lub tracą zdolność przemiany materii i reprodukcji. Wbudowane lampy są dobierane swoją mocą proporcjonalnie do przepływu wody przez filtr i jego wielkości. Jeżeli chcemy dokupić lampę musimy wiedzieć, że urządzenie o mocy 10W może oczyszczać nawet 10000l wody. Im wolniejszy przepływ wody, tym skuteczniejsza sterylizacja. Należy pamiętać aby nie włączać lampy w nowo założonych oczkach, przy stosowaniu specjalnych preparatów do wody oraz przy leczeniu ryb.
Także wkłady dobierane do naszego filtra są ważną jego częścią. Jeżeli w zbiorniku mamy problem z utrzymaniem stałego pH bądź twardości wody (rozrastają się glony), powinniśmy użyć naturalnych wkładów stabilizujących pH (np. Filtus Humos Garden). Jeśli natomiast mamy przerybiony zbiornik, w którym gromadzą się duże ilości azotanów i azotynów używamy pianki poliuretanowej, wkładów ceramicznych i plastikowych maksymalnie porowatych, na których gromadzą się kolonie bakterii lub naturalnych wkładów o tych samych właściwościach (np.Filtus Nitra bio). Naturalne wkłady takie jak zeolit pochłaniają amoniak, jony amonowe w ilości do 8% swojej masy, wiążą fenole i metale ciężkie, krystalizują wodę (np Filtus Garden Zeos). Idealnym rozwiązaniem jest zastosowanie pianki poliuretanowej i wymiana wkładu dodatkowego w zależności od potrzeb.
Jak dobrać pompę wodną?
Musimy zastanowić się nad doborem pompy wodnej. Przepływ wody przez filtr jest najważniejszym czynnikiem warunkującym prawidłową filtrację wody. Producenci podają zwykle zakres w jakim woda ma przepływać przez komory filtra, bądź dedykują swoje pompy do danego modelu filtra np. ATMAN EF-4000 pompa serii DP model 9000.
Jeśli producent nie zaleca żadnej pompy do swojego produktu należy przyjąć, że w ciągu godziny pompa powinna przerzucić połowę wody w zbiorniku przy swojej pracy nominalnej (opisana zwykle jako maksymalny przepływ) podanej przez producenta. Rzeczywista wydajność pomp może różnić się od podanej przez producenta. Mają na to wpływ długość węża, jego przekrój, elastyczność. Pamiętajmy także iż im głębiej zanurzona będzie pompa tym bardziej spadnie jej wydajność. Wysokość podnoszenia wody oznaczana jako Hmax powinna być większa od przewidywanej o około 20-30%, zapobiegnie to spadkowi wydajności pompy.
Gdy zastanawiamy się nad budową kaskady lub fontanny w zbiorniku, warto pomyśleć o zakupie osobnej, zwykle mniejszej pompy wodnej. Zapobiegnie to zmniejszeniu przepływu wody przez filtr a uzyskamy przez to dodatkowe krążenie i dotlenianie wody. Doskonałym rozwiązaniem może być wybór pompy ATMAN serii PH, w której oprócz różnych rodzajów efektów fontannowych, dzięki trójnikowi umieszczonemu przy wylocie, możemy część wody przekierować na kaskady.
Pompy zasilające filtry muszą być włączone przez cały sezon, dlatego musimy zwrócić uwagę na ich pobór prądu. Miesięczny koszt eksploatacji może znacząco się różnić, w zależności od wielkości pompy i jej mocy. Najprościej obliczymy go za pomocą wzoru: moc pompki w WAT x 24h x 30dni x koszt kWh np. pompka o mcy 90W : 0,09kW x 24h x 30dni x 0,38zł za kWh = 24,62pln.
Ważna jest także długość przewodu elektrycznego który powinien być jak najdłuższy (około 4-5m powinno wystarczyć).Urządzenie umieszczamy pod powierzchnią wody około 20cm nad dnem (na kamieniu lub podstawce) aby nie doszło do szybkiego jej zanieczyszczenia.
Przykładem ciekawego wykorzystania pomp wodnych może byś tak zwany SKIMMER, pływający po powierzchni wody i zasysający z niej zanieczyszczenia takie jak liście itp. Zanieczyszczenia zbierają się w koszu pod powierzchnią wody skąd mogą być bardzo łatwo usunięte. Tego typu urządzenia utrzymują się na wodzie przy pomocy pływaków, niektóre z nich mają jednak regulowaną wysokość więc należy ją kontrolować. Przykładem może byś urządzenie Tetra Pond Swim Skimmer posiadające własną pompę.
Rzadko spotykanym rozwiązaniem pomagającym utrzymać czystość w oczku wodnym jest odmulacz, który jak odkurzacz pozwoli nam oczyścić dosyć dokładnie dno z nagromadzonych nieczystości, jednak jest to metoda dość pracochłonna i uciążliwa. Urządzenie działa na zasadzie podciśnienia lub napędzane jest pompą wodną. Odmulacz lub jak kto woli odkurzacz jest stosunkowo drogim sprzętem.
Rynek sprzętu do oczka wodnego od kilku lat rozwija się w naszym kraju w szybkim tempie. Zarówno w wyspecjalizowanych centrach ogrodniczych jak i sklepach zoologicznych możemy nabyć artykuły przeznaczone do tych pięknych ozdobników naszych ogrodów.
Autor tekstu: Artur Guzik
Autor tekstu: Artur Guzik
